डॉ. सà¥à¤¨à¥€à¤¤à¤¾ सावरकर यांचà¥à¤¯à¤¾ 'ढोर-चांà¤à¤¾à¤° सà¥à¤¤à¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾à¤‚चà¥à¤¯à¤¾ आंबेडकरी जाणिवांचा परीघ' हे पà¥à¤¸à¥à¤¤à¤• दलित चळवळीचà¥à¤¯à¤¾ à¤à¤•ूण अà¤à¥à¤¯à¤¾à¤¸à¤¾à¤šà¥à¤¯à¤¾ दृषà¥à¤Ÿà¥€à¤¨à¥‡ अतà¥à¤¯à¤‚त महतà¥à¤¤à¥à¤µà¤¾à¤šà¥‡ आहे. आंबेडकरी चळवळीत पà¥à¤°à¥à¤·à¤¾à¤‚चà¥à¤¯à¤¾ खांदà¥à¤¯à¤¾à¤²à¤¾ खांदा लावून सà¥à¤¤à¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾à¤‚नीही सहà¤à¤¾à¤— घेतलेला आहे. सà¥à¤¨à¥€à¤¤à¤¾ यांनी आंबेडकरपूरà¥à¤µ बहिषà¥à¤•ृत चळवळीतील सà¥à¤¤à¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾à¤‚चà¥à¤¯à¤¾ सामाजिक सहà¤à¤¾à¤—ाचे पà¥à¤°à¤¾à¤¥à¤®à¤¿à¤• संदरà¥à¤ दिले आहेत, जे खूप महतà¥à¤¤à¥à¤µà¤¾à¤šà¥‡ आहेत. यात तà¥à¤¯à¤¾à¤‚नी राजरà¥à¤·à¥€ शाहू महाराज, सयाजीराव गायकवाड महाराज, शिवराम जानबा कांबळे यांचà¥à¤¯à¤¾ अनà¥à¤·à¤‚गानेही डॉ. आंबेडकरपूरà¥à¤µ बहिषà¥à¤•ृत चळवळीतील सà¥à¤¤à¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾à¤‚ची माहिती नवà¥à¤¯à¤¾à¤¨à¥‡ समोर आणली आहे. १९à¥à¥¨ साली सà¥à¤¥à¤¾à¤ªà¤¨ à¤à¤¾à¤²à¥‡à¤²à¥à¤¯à¤¾ दलित पà¤à¤¥à¤°à¤²à¤¾ दोन वरà¥à¤·à¤¾à¤‚तच तडा गेला. तरी आंबेडकरोतà¥à¤¤à¤° सामाजिक चळवळीतील तà¥à¤¯à¤¾à¤šà¥€ अपरिहारà¥à¤¯à¤¤à¤¾, परिणामकारकता आणि à¤à¤¤à¤¿à¤¹à¤¾à¤¸à¤¿à¤•ता आजही जाणवते. या चळवळीचà¥à¤¯à¤¾ आकà¥à¤°à¤®à¤• उदà¥à¤¦à¥‡à¤¶à¤¾à¤¨à¥‡ पà¥à¤°à¥‡à¤°à¤¿à¤¤ à¤à¤¾à¤²à¥‡à¤²à¥€ तरà¥à¤£à¤¾à¤ˆ खेडोपाडी आणि गाव पातळीवरही अनेक वरà¥à¤·à¥‡ कारà¥à¤¯à¤°à¤¤ होती. तà¥à¤¯à¤¾à¤¤ चरà¥à¤®à¤•ार समाजातील तरà¥à¤£à¤¾à¤‚सोबत सà¥à¤¤à¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾à¤‚चाही सहà¤à¤¾à¤— होता, हेही या पà¥à¤¸à¥à¤¤à¤•ातून आपलà¥à¤¯à¤¾à¤¸à¤®à¥‹à¤° येते. ढोर, चांà¤à¤¾à¤° सà¥à¤¤à¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾à¤‚चà¥à¤¯à¤¾ आंबेडकरी चळवळीतील कारà¥à¤¯à¤¾à¤šà¤¾ आणि जाणिवांचा शोध घेणà¥à¤¯à¤¾à¤šà¤¾ हा पà¥à¤°à¤¯à¤¤à¥à¤¨ निशà¥à¤šà¤¿à¤¤à¤š कौतà¥à¤•ासà¥à¤ªà¤¦ आहे. यातून वाचकांना ढोर चांà¤à¤¾à¤° सà¥à¤¤à¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾à¤‚चà¥à¤¯à¤¾ कारà¥à¤¯à¤¾à¤šà¥€ माहिती मिळून तà¥à¤¯à¤¾à¤‚चà¥à¤¯à¤¾à¤¹à¥€ जाणिवांचा परीघ विकसित होईल, याची मला खातà¥à¤°à¥€ वाटते. --- उरà¥à¤®à¤¿à¤²à¤¾ पवार (आंबेडकरी चळवळीतील जà¥à¤¯à¥‡à¤·à¥à¤ लेखिका)